RASPRAVA O NACRTU STRATEGIJE RAZVOJA OPŠTINE
NA OPŠTINSKOM SOCIO-EKONOMSKOM FORUMU


        Dana 26. avgusta 2004. godine u Sali za sjednice Doma kulture »Veljko Čubrilović« u Gradišci održan je Opštinski socio-ekonomski forum, u povodu organizovanja javne rasprave po Nacrtu Strategije razvoja opštine Gradiška za period 2005-2012 godine.

        Na ovaj sastanak pozvano je 245 predstavnika javnog 117,poslovnog 57 i civilnog sektora 71.

        Sastanku, pored pozvanih, prisustvuju predstavnici Stručnog tima za izradu Strategije razvoja opštine Gradiška, predstavnici izvršne vlasti opštine Gradiška i predstavnik OSCE-a.

        G-din Slavko Subotić, koordinator Tima otvorio je prvi Socio-ekonomski forum opštine Gradiška povodom rasprave o nacrtu Strategije razvoja opštine Gradiška,a u okviru javne rasprave koja traje od 29.07.do 31.08.2004 godine.Konstatovao je da je na današnji skup pozvano 245 predstavnika javnog (117),poslovnog (57) i civilnog sektora (71) i to:

• 27 odbornika sa rukovodstvom Skupštine opštine

• 3 poslanika republičkog,odnosno državnog parlamenta

• 17 predstavnika Opštinske uprave

• 54 predstavnika opštinskih i državnih javnih službi (iz oblasti komunalne i druge infrastrukturne djelatnosti, iz oblasti obrazovanja, zdravstva, socijalne zaštite, kulture, sporta i informisanja)

• predstavnici u republičkim i državnim organima sa područja opštine (13)

• predstavnici međunarodnih organizacija (13)

• 49 predstavnika velikih preduzeća (13), malih i srednjih preduzeća (31) i radnji (mikro biznis) (5)

• 8 predstavnika finansijskih organizacija

• 54 predstavnika savjeta mjesnih zajednica

• 17 predstavnika nevladinog sektora i mladih.

        G-din Veljko Jovanović, Načelnik opštine pozdravio je sve prisutne i istakao je da se na današnjem sastanku raspravlja o Nacrtu Strategije razvoja opštine Gradiška za period 2005. - 2012. godine. Napomenuo je da je Stručni tim na čelu sa Prof.dr Jasminom Komićem uložio značajne napore da se uradi nacrt Strategije koji je na današnjem sastanku na raspravi. Izrazio je zahvalnost Stručnom timu što je urađen ovaj dokument. Nakon javne rasprave, koja će biti provedena nakog utvrđivanja nacrta Strategije, tim će sagledati sve primjedbe i sugestije i sačiniti prijedlog ovog dokumenta, koji će se dostaviti na razmatranje Komitetu za kapitalno planiranje nakon čega će se dokument utvrditi u prijedlogu i dostaviti Skupštini opštine na razmatranje. Napomenuo je da su na klupe odbornika Skupštine opštine podjeljeni materijali koji sadrže spisak sugestija, konstatacija i pitanja sa javne rasprave po nacrtu Strategije razvoja opštine Gradiška 2005-2012. Ovaj dokument potvrđuje rješenost Opštine prema potencijalnim investitorima. U programima i projektima koji su naznačeni u Strategiji za ostvarivanje određenih ciljeva teško je izdvojiti koji su najvažniji. Iznio je podatak o Programu produktivnog zapošljavanja, jer zapošljavanje samo po sebi, ukoliko ne donese novu vrijednost, ne znači mnogo. Na nivou države se mora stvoriti novi pristup za produktivno zapošljavanje. U Strategiji je posebno naglašeno stvaranje jake kadrovske baze, jer kadrovi znače sve. Kadrovi treba da budu orijentir za bolji grad i treba da budu u funkciji provođenja Strategije. Istakao je da su u toku aktivnosti na izradi urbanističkog i prostornog plana opštine i za očekivati je da će ovi dokumenti biti urađeni ove godine.
 

        G-din Slavko Subotić koordinator tima, pozdravio je sve prisutne ispred Tima za izradu Strategije razvoja i u svoje lično ime sa željom da dolazak prisutnih bude uvod u značajnije angažovanje širokog kruga pojedinaca, predstavnika pojedinih oblasti, djelatnosti, inicijativa u procesu izrade donošenja i realizacije značajnih programa i projekata na području opštine Gradiška. Jedan takav projekat je i “Strategija razvoja opštine Gradiška 2005. - 2012. godine”.

        Predmet rasprave je razvoj, pod uslovom da se ono što se dešava u prvoj i drugoj deceniji ovog vijeka može nazvati razvojem. To što se zove razvojem u opštini Gradiška,u Republici Srpskoj i BiH odvijalo se u pomenutom periodu bez razvojnih planova, što znači, u dobrom dijelu stihijski. Opština Gradiška i Republika Srpska nemaju višegodišnji planski dokument. Nedavno je na nivou BiH urađen dugoročniji planski dokument. Radi se o Strategiji borbe protiv siromaštva, koja je preimenovana u Strategiju razvoja.

        Opštinski zakonodavni i izvršni organi prošle godine su donijeli odluke, preduzeli određene izvršne i operativne radnje i rezultat toga je nacrt Strategije razvoja opštine Gradiška 2005. - 2012. godine i današnji skup.
Radni materijal Socio-ekonomske analize i Strategije razvoja izradio je Tim Ekonomskog fakulteta i opštine Gradiška. Tim je u izradu ovih dokumenata putem prezentacije i radionica uključio između 50 i 60 predstavnika javnog, poslovnog i nevladinog sektora. Radni materijal Strategije sa Socio-ekonomskom analizom za sjednicu Skupštine opštine upućen je na preko 130 adresa. U daljoj diskusiji predstavio je tim koga sačinjavaju:

• Prof.dr Jasmin Komić, vanredni profesor Ekonomskog fakulteta Banja Luka, vođa projekta,

• Mr Milenko Krajišnik, asistent Ekonomskog fakulteta Banja Luka, član Tima,

• Mr Mile Strunić, Gradiški privrednik ,član Tima,

• Nikola Kragulj, dipl.ecc., poslanik u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH, član Tima,

• Boris Grgić dipl.pol., Savjetnik načelnika opštine za informisanje, član Tima i

• Slavko Subotić savjetnik načelnika opštine, koordinator Tima.
  
  Iz opravdanih razloga nisu prisustvovali:

• Prof.dr Stanko Stanić, dekan Ekonomskog fakulteta Banja Luka, naučni i stručni recenzent projekta i

• Mr Zdravko Miovčić, kao voditelj S.W.O.T. i PUSH & PULL analize.

        Skupština opštine usvojila je nacrt Strategije razvoja 29.07.2004 godine.
        Javna rasprava o nacrtu započela je objavom Strategije razvoja na WEB stranici opštine Gradiška i prezentacijom u sredstvima javnog informisanja, nastavljena okruglim stolovima i pojedinačnim kontaktima sa zainteresovanim građanima, a sada je moguće u funkciji javne rasprave sučeliti dosadašnje i nove prijedloge, sugestije, konstatacije i mišljenja. Do danas je dobijeno oko 50 prijedloga, sugestija, konstatacija i pitanja. Spisak prijedloga i sugestija iz dosadašnje javne rasprave dostavljen je prisutnima i služi samo kao informacija. Javna rasprava i dalje traje.

        O svim prijedlozima i sugestijama koji stignu do kraja avgusta ove godine Tim će se izjasniti, određene programe i projekte unijeti u prijedlog Strategije razvoja i isti proslijediti u dalju proceduru.

        Prof.dr Jasmin Komić, vođa projekta prezentovao je Projekat “Strategija razvoja opštine Gradiška 2005. - 2012. godine .Ovim projektom planirana je vizija “Gradiška 2005” i to:

• kao opština savremenog agroindustrijskog biznisa, savremene ekološki čiste industrije, savremene trgovine, ugostiteljstva i turizma,

• infrastrukturno uređen grad i opština

• kulturno i sportski razvijena sredina u kojoj je prijatno boraviti,

• opština u kojoj građani značajno učestvuju u odlučivanju,

• opština čija je lokalna uprava savremeno organizovana, posvećena razvoju i povećanju kvaliteta života njenih građana. Nadalje je istakao da gradiška opština raspolaže određenim resursima a to su poljoprivredno zemljište, agrokompleks, šume, drvni kompleks i industrija namještaja, voda, privredne i društvene djelatnosti i standard stanovništva, građevinsko zemljište - infrastrukturni razvoj, geoprometni položaj, ljudski faktor, rudno bogatstvo (koje je nedovoljno istražen resurs), uslovi za seoski i lovni turizam (potencijalni resurs). Od 64 opština u BiH Gradiška je sedma po površini i peta po broju stanovnika. U demografskom pogledu procjenjuje se da Gradiška opština ima 60.638 stanovnika, što je procjena za 2002 godinu. Po broju rođenih i umrlih tendencija je da se broj prvorođenih smanjuje, a umrlih raste.Takođe u pogledu tržišta rada prisutne su negativne tendencije.U strukturi radne snage dolazi do sve većeg učešća SSS, struktura zaposlenih još uvjek pokazuje značajno učešće industrije i trgovine. Kada je u pitanju okruženje koje ima značajni uticaj na razvoj opštine misli se na :

  • Politički i pravni sistem, koji je nedograđen i nekonzistentan pravni sistem, visok nivo sive ekonomije, podrška malim i srednjim preduzećima je skromna, nizak nivo koordinacije između različitih nivoa vlasti, nepovoljna politička klima, nespremnost za promjene,

  • Ekonomski i društveni sistem: ograničen i razdijeljen tržišni kapacitet BiH, kreditna nesposobnost na međunarodnom tržištu kapitala, mala mogućnost uticaja monetarne politike na razvoj zemlje, neefikasna privatizacija, posebno strateških preduzeća, spor razvoj privatnog sektora, niska kupovna moć stanovništva, nezaštićena i nestimulisana domaća proizvodnja, odgađanje primjene Zakona o stečaju preduzeća produžava agoniju jednog dijela državnih preduzeća,

  • Socijalna situacija: nezaposlenost i siromaštvo koje je među najvišim u regionu,

  • Tehničko-tehnološka situacija: zastarjelost tehnologija i sporo tehnološko zanavljanje, nizak nivo informacionih tehnologija, novih metoda upravljanja, organizacije, proizvodnje i slično, nekonzistentan sistem stručnog usavršavanja za usvajanje savremenih tehnologija, neuređen sistem standardizacije i ceritifikacije i nepostojanje institucija za standardizaciju i certifikaciju.

        Kada je u pitanju nivo razvijenosti opštine do 1990. godine među 106 opština u BiH prema visini nacionalnog dohodka po glavi stanovnika, opština Gradiška se kretala od 55 do 14 mjesta. Među 64 opštine u RS 1999. godine je bila na 8. mjestu.

        Kada je u pitanju ekonomska situacija u 2003 godini industrijska proizvodnja je 11,6% u odnosu na predratni period, nizak je nivo ekonomske aktivnosti, ukupna privredna aktivnost je svega 40% predratne, došlo je do razaranja velikih preduzeća (posebno agrokompleks i drvni kompleks), spor rast i neorganizovanost malih i srednjih preduzeća, neorganizovanost poljoprivrednih gazdinstava, djelimično provedena privatizacija, strateške firme na području opštine propadaju, broj preduzeća u privatnom sektoru znatno se povećao, ali to nije moglo da nadomjesti pad privredne aktivnosti.
 

        Kada se sagleda infrastruktura, vidljivo je da je neuređeno, odnosno nedovoljno uređeno građevinsko zemljište za gradnju što predstavlja kočnicu urbanističkog i infrastrukturnog razvoja opštine. Urbanistički i infrastrukturni razvoj Gradiške u dužem vremenskom periodu svjedoči o nepostojanju kritičnog nivoa posvećenosti svome gradu, odnosno svojoj opštini od strane svih relevantnih faktora, ali i svih njegovih stanovnika.

        Nivo društvenog standarda je srazmjeran ekonomskom stanju opštine i okruženja, socijalna situacija je veoma teška, društvene djelatnosti su u najvećem dijelu zadržale predratnu strukturu i još nisu značajnije ušle u očekivane reforme, međuzavisnost ekonomskog i društvenog razvja ukazuje na značaj povratne sprege između nivoa privredne aktivnosti i nivoa kvaliteta usluga društvenih djelatnosti.

        Kada se sagleda finansijski kapacitet opštine može se konstatovati da je isti nedovoljan, ne postoji mogućnost zaduživanja, nedovoljan je interes investitora, smanjen je interes donatora te je nužno obezbjeđenja dugoročnih kreditnih sredstava za ubrzaniji razvoj infrastrukture.

        Kada se govori o Javnom i civilnom sektoru vidljivo je da Opštinska uprava zbog zastarjelosti i organizacije, nedovoljne opremljenosti i neadekvatne kadrovske strukture, ne zadovoljava u potpunosti zahtjeve savremene uprave posvećene razvoju lokalne zajednice i posvećene građanima kao klijentima lokalne uprave; opštinske javne službe nisu zakonski organizaciono i operativno profilisane za ulogu koju trebaju imati.

Strateški ciljevi 2012. godine su:

• Povećanje zaposlenosti

• Podizanje nivoa infrastrukturnog i društevnog standarda

• Unapređenje kvaliteta žiovotne sredine

• Funkcionalan sistem lokalnih institucija

• Usklađivanje razvoja opštine sa okruženjem.

Da bi se realizovali zacrtani ciljevi izvori sredstava su: Budžet opštine, investitori i donatori.

        Uslijedila je rasprava prisutnih.
        G-din Dušan Živanović istakao je da je po struci geolog i da je primjetio da se u ovom dokumentu geolegija periferno pominje.Istakao je da Gradiška opština po rudnom blagu spada u opštine koje sa istim raspolažu.

        G-din Šumar Mladen u ime projektnog tima NGRO Krajina u svojoj diskusiji istakao je, a na osnovu aktivnosti izrade Strategije razvoja opštine Gradiška i na osnovu dugoročnog strateškog plana NGO-Krajina posebno podržanim programima CARE International, IRELAND Aid, CESVI, Evropske komisije, programima koje implementiraju od 2004. do 2012. godine kao što su projekti: EU QIF-Poslovni inkubator u oblasti poljoprivrede, mogući EURED projekat Agro berze poljoprivrednih proizvoda Lijevče polje i već aktuelni projekat CARDS 2003 /CESVI.

        G-đa Mara Drinić istakla je da ju je zabrinula konstatacija na strani 23.materijala, kada je u pitanju »nivo posvećenosti svome gradu, odnosno svojoj Opštini«.

        G-din Bradarić, ispred Udruženja »Zdrava hrana«, osvrnuo se na Strategiju razvoja opština Gradiška i smatra da se o istoj ne može govoriti ,a da se ne govori od Udruženju »Zdrava hrana«.

        G-din Fidel Kasipović, predstavnik Lesp-neta, istakao je da radi na projektu ispitivanja na tržištu rada i još dva projekta. Inkubator je uspio da ostvari kontakt sa Holandskom Vladom.

        G-din dr Savo Stanišljević, direktor Doma zdravlja pozdravio je ovaj skup, pohvalio napore na izradi Strategije razvoja opštine Gradiška te smatra da je ista dosta optimistička. Osvrnuo se na zdravstvo kao jednan od preduslova da je zdrav čovjek dobar poljoprivrednik i privrednik.

        G-din Nenad Kesić istakao je da je na prošloj raspravi dao određene primjedbe koje su u spisku prijedloga sugestija i konstatacija navedene u konstatacijama što se ne može prihvatiti, jer kapitalna stvar ne može spadati u grupu konstatacija. Tvrdi da su dva uslova da bi se apliciralo prema sredstvima međunarodne zajednice i to:

• Da ima Strategije razvoja

• Da ima institucije za razvoj.

        Članovi Tima su odgovorili na pitanja postavljena tokom rasprave, nakon čega je sastanak završen.